Michał Pyra 06.012005.
Gr. IV.
Ćwiczenie z geografii regionalnej świata nr 11.
Temat: Strefy roślinno – klimatyczne Australii.
1. Scharakteryzuj czynniki kształtujące klimat Australii
- Warunki klimatyczne Australii kształtują się głównie w wyniku położenia między 10 i 40°S; długość dnia w ciągu roku jest mało zróżnicowana: w dniu przesilenia letniego trwa od 13 godz. na północy do 15 godz. na południu; w dniu przesilenia zimowego odpowiednio od 11 do 9 godzin;
- Roczna liczba godzin ze słońcem jest duża: od 3200 (8–9 godzin dziennie) na południu Terytorium Północnego do 2000 (5 godzin dziennie) na zachodzie kontynentu, 2400-2600 (6-7 godzin dziennie) na wschodzie i 2200 (6 godzin dziennie) na jego południu i 1600 (4) godzin dziennie na południu Tasmanii;
- Brak równoleżnikowych przeszkód orograficznych.
- Duże znaczenie ośrodków barycznych: latem: Niż Australijski – napływając na północne wybrzeża niesie wraz z monsunowymi wiatrami masy gorącego i wilgotnego powietrza równikowego, zimą: Wyż Australijski – niewielkie opady;
- Niewielkie rozmiary kontynentu i brak w pobliżu innych dużych lądów, wysoka temperatura omywających ją akwenów i brak chłodnego prądu morskiego powodują, że warunki termiczne zarówno zachodniego jak i wschodniego wybrzeża, omywanego przez ciepły Prąd Wschodnioaustralijski, są podobne.
2. Analiza rozmieszczenia poszczególnych typów klimatu
Australia leży w zasięgu 4 stref klimatycznych które wyodrębnia się tu głównie na podstawie zróżnicowania opadów.
Obszar Australii na północ od 20°S leży w strefie równikowej. Klimat wybitnie wilgotny panuje na północno-wschodnim wybrzeżu między 17 i 20°S. Klimat wilgotny ma Wyżynie Kimberley, Ziemii Arnhema, Półwyspach Jork i Atherton; na północy tego regionu zaznaczają się cechy monsunowe. Klimat suchy występuje ma Ziemii Tasmana oraz na Wyżynach Barkly i Selwyn aż do 25°S na południe od zatoki Karpentaria.
Całe wnętrze Australii leży w strefie klimatów zwrotnikowych. Wybrzeże wschodnie ma klimat wilgotny, w Wielkich Górach Wododziałowych występuje jego odmiana górska. Całe zaplecze gór oraz wybrzeże wschodnie między MacKay i zwrotnikiem Koziorożca ma klimat pośredni między morskim i kontynentalnym. Zachodnia część Australii Zachodniej, wyżynny środek i Nizina Nullarbor mają klimat kontynentalny. Silniejszym kontynentalizmem i wybitną suchością (opady roczne poniżej 200–300 mm) wyróżniają się pustynie: Wielka Pustynia Piaszczysta, Pustynia Gibsona, zachodnia część Wielkiej Pustyni Wiktorii i Pustynii Simpsona oraz rejon jeziora Eyre.
Południowo-zachodnie wybrzeże, półwysep Eyre i Góry Flindersa oraz wybrzeże Wiktorii leżą w strefie podzwrotnikowej. Południowy – zachód Australii i północny -zachód Tasmanii mają klimat morski. Wschodnia Tasmania ma klimat pośredni między morskim i kontynentalnym. Klimat suchszy i bardziej kontynentalny panuje na Półwyspie Eyre’a i wokół Zatoki Spencera.
Południowy skraj Tasmanii leży już w strefie ciepłych klimatów umiarkowanych typu morskiego.
3. Wyjaśnij przyczynę reliktowego charakteru świata roślinnego Australii.
- Jest to spowodowane głównie dużą izolacją kontynentu od pozostałych na przestrzeni czasu.
- Pozostałe kontynenty mimo rozdzielenia nadal mają ze sobą kontakt (poza Antarktydą) i jest możliwa migracja zwierząt i rozprzestrzenianie się roślin.
- Jest to także kontynent najpóźniej odkryty przez co wpływ człowieka na przyrodę ( napływ nowych gatunków i ich mieszanie) jest tu najmniejszy.
4. Główne formacje roślinne i ich rozmieszczenie na tle warunków klimatycznych.
Australia stanowi osobne państwo roślinne (Australis) o swoistej florze, z dużą liczbą endemitów (np. 750 gat. eukaliptusów i 450 gat. akacji); w zbiorowiskach roślinnych przeważają formacje charakterystyczne dla klimatów suchych i gorących. Wnętrze kontynentu zajmują pustynie piaszczyste (bez roślinności) oraz półpustynie ze słonoroślami i kolczastymi krzewinkami (karłowate akacje, eukaliptusy, kazuaryny, łobody i in.) tworzące tzw. skrub. Pustynie i półpustynie graniczą, zwł. od pn., ze stepami twardolistnych traw. Na pn. stepy przechodzą w sawanny, a te — w lasy monsunowe; wybrzeża pd.-wsch. i pd.-zach. porastają lasy wawrzynolistne i zimozielone zarośla. Odrębna jest roślinność wsch. części Australii: na obszarach o dużych opadach (np. Płw. Jork) rosną wiecznie zielone lasy podrównikowe (figowce, palmy, pandanusy, liany), a na wybrzeżach północnych — namorzyny; dalej na południe, w górach, występują wiecznie zielone lasy araukarii i notofagusów (buk pd.), natomiast na najwyższych wzniesieniach Alp Australijskich — roślinność alpejska. Plagą gospodarczą Australii są zawleczone tu i mnożące się opuncje.
Literatura:
- .Przeglądowy Atlas Świata;; R.Myel, J.Groch; Wydawnictwo Fogra, Kraków 1999.
- Martyn D. „Klimaty kuli ziemskiej”, PWN; Warszawa1985.
